SPK BAŞKANI DR. VAHDETTİN ERTAŞ’IN
FİNANSAL OKURYAZARLIK TOPLANTISI KONUŞMA METNİ
(İstanbul, 31 Ocak 2013)
 
Sayın Rektör, Sayın Başkan, değerli basın mensupları ve saygıdeğer konuklar,

Öncelikle Sermaye Piyasası Kurulu olarak oldukça önem verdiğimiz ve son zamanlarda üzerinde ciddi çalışmalar yürüttüğümüz finansal okuryazarlık konusundaki bu organizasyonda bulunmaktan duyduğum memnuniyeti ifade etmek istiyorum.

Tasarruf ve yatırımın sürdürebilir büyüme için gerekli olduğu bugün herkesçe bilinmektedir. Bu nedenle pek çok ülkede tasarruf ve yatırım düzeyini artırmaya yönelik politikalar benimsenmekte, teşvik mekanizmaları yaygın olarak kullanılmaktadır.

Son zamanlarda, yeni finansal düzenle birlikte, küreselleşen piyasalar, yeni ve karmaşık finansal ürünler, finansal okuryazarlık ve eğitim konularını giderek daha önemli hale getirmiştir. Çünkü sürdürülebilir büyüme için sadece tasarruf etmek yeterli olmamakta aynı zamanda bu tasarrufların verimli alanlarda kullanılması da önem arzetmektedir. Bu nedenle finansal okur yazarlık seviyesinin yükseltilmesi önümüzdeki hayati konuların başında gelmektedir.

Ülkemizde finansal eğitim çalışmalarını ulusal çapta koordine etmek görevi Kurulumuza verilmiştir. Finansal piyasalardaki diğer düzenleyici otoritelerle birlikte hazırladığımız, bu görevin yol haritasını açıklayan, Finansal Eğitim Ulusal Stratejisi ve Eylem Planını yakında açıklayacağız.

Eylem planımıza dayanak oluşturan Dünya Bankası ile birlikte hazırladığımız Finansal Yeterlilik Anketi çalışmasını tamamladık ve ilk sonuçlarını Kasım 2012’de kamuoyu ile paylaştık. Anket sonuçları göstermektedir ki, ülkemizde temel finansal kavramlar konusundaki bilgi düzeyi yeterli değildir. Bilinçsiz borçlanma, finansal araçların risk ve getirileri hakkında eksik bilgi ve finansal planlamadaki kısa vadeli bakış temel sorunların sadece birkaçıdır. Önümüzdeki dönemde finansal okuryazarlık düzeyini ülke çapında belli periyotlarla ölçmeyi ve buna uygun politikalar üretmeyi hedefliyoruz.

Değerli konuklar, ülkemizde hem ulusal tasarruf düzeyinin OECD ülkeleri ortalamasının çok altında olduğunu hem de sermaye piyasalarındaki yerli yatırımcı sayısının  gelişmekte olan piyasalarla kıyaslandığında yeterli olmadığını görüyoruz. Buradaki sorun, sadece tasarruf düzeyinin düşüklüğü değil aynı zamanda kaynakların finansal piyasalar dışında değerlendirilmesi ve sürdürülebilir büyümeye gereken katkıyı sağlayamamasıdır. Başlatacağımız;
        - ulusal düzeyde finansal eğitim seferberliği,
        - yıl başında yürürlüğe giren yeni Sermaye Piyasası Kanunu,
        -1 Ocak’dan itibaren uygulamaya konulan Bireysel Emeklilikteki % 25 kamu katkısı ve
        - önümüzdeki günlerde uygulamaya alacağımız yeni sermaye piyasası düzenlemeleri ile birlikte
        - İstanbul’u 2023 yılına kadar küresel Finans Merkezi yapmayı,
        -Ülkemizde tasarruf oranlarını yükseltmeyi ve
        -Hem yatırımcı sayımızı hem de yatırım vadelerini uzatmayı,
hedefliyoruz.
 
Biz düzenleyici otorite olarak, tasarruf sahipleri ile bu tasarrufları kullanmaya talip olanları bir araya getirecek teknik ve hukuki alt yapıyı tesis etmeye çalışıyoruz.
Ancak bunun tek başına yeterli olamayacağı açıktır;
        - yatırımcılarımızın da bilinçli tercihlerde bulunması,
        -dedikodulara ya da yetkisiz internet sitelerinde yar alan haberlere dayanarak yatırım yapmaktan kaçınması,
        -hangi şirketin sermaye piyasası aracına yatırım yaptığına dikkat etmesi,
        - finansal ürün ve hizmetin olası risk ve getirileri  hakkında yeterli bilgiye sahip olması,
        - aksi takdirde yetkili aracı kuruluşlardan profesyonel yardım alması,
        -mümkünse sermaye piyasalarına kurumsal yatırımcılar aracılığıyla girmesi,
 
zor biriktirilen tasarrufların etkin kullanımı için kaçınılmazdır.

Biz her bireyin bir aile hekimi olduğu gibi en az bir aile finans danışmanı olmasını bunların da Kurulumuzca yetkilendirilmiş kurumlar arasından seçilmesini tavsiye ediyoruz.

SPK olarak, yatırımcılarımızın farkındalik düzeyini artırmak ve bilinçli tercih yapmalarına yardımcı olmak için, sermaye piyasamızın diğer kurumları ile birlikte 5 Mart 2012’de imzaladığımız protokol ile bir Yatırımcı Eğitim Seferberliği başlatmış bulunmaktayız.

Bu seferberliği sadece eğitim/tanıtım çalışmalarından ibaret olarak da değerlendirmiyoruz. Arz tarafında da hisse senedi, özel sektör borçlanma araçları ve bireysel emeklilik gibi mevcut ürünlerimizi gerektiği gibi tanıtıp yaygınlaştırmak; aynı zamanda ürün çeşitliliğini artırmak, iyi düzenlenmiş yeni finansal araçlarla yatırımcının sermaye piyasaları ile olan tanışıklığını artırmayı hedefliyoruz.

Finansal eğitim sadece yatırımcılara yönelik olarak değil, okul çağındaki çocuklardan, üniversitelere, sektörde çalışanlardan, ev hanımlarına, kısaca toplumun tüm kesimlerini kapsayacak şekilde ele alınması gereken bir konudur.

Başlattığımız Yatırımcı Eğitim Seferberliğini finansal eğitimin önemli bir ayağı ve başlangıç noktası olarak değerlendiriyoruz. Bu kapsamda, sermaye piyasasının tüm kurumları ile birlikte, farklı hedef kitlelere ulaşmak suretiyle Türkiye’deki finansal okuryazarlık düzeyi ile sermaye piyasası farkındalığını artırmayı, uzun vadede finans kültürünün yerleşmesini ve bireysel ve toplumsal refahın artırılmasını sağlamamız gerekiyor.

Sermaye piyasamızın yurtiçi ve yurtdışında tanıtımını yapmak ve İstanbul’un uluslararası bir finans merkezi olması hedefine katkı sağlamak da bu seferberliğin amaçları arasında yer alıyor. Sermaye piyasalarımızın tüm kurumları ile işbirliği içerisinde bu amaçlar doğrultusunda çeşitli faaliyetler yürütüyoruz, önümüzdeki dönemde bu faaliyetleri artırarak ve çeşitlendirerek devam ettireceğiz.

Bu kapsamda, sermaye piyasalarında daha önce hiç yatırım yapmamış bireylerin dahi sermaye piyasalarında yatırım yapmak için temel bilgilere kolay ve maliyetsiz bir şekilde ulaşmasını sağlayan, hatta kendini sanal ortamda denemesine imkân veren yatırım yapıyorum internet sayfasını 2011 yılı başında hizmete açtık ve geliştirmeye devam ediyoruz. Yatırım yapıyorum sayfasını takiben, İMKB tarafından “bilinçli yatırımcı” internet sitesinin ve Aracı Kuruluşları Birliği ve Türkiye Kurumsal Yatırımcı Yöneticileri Derneği tarafından benzer nitelikte eğitici sitelerin faaliyete geçirilmesini olumlu adımlar olarak görüyoruz.

Tüm dünyada finansal eğitimin okul çağında başlaması gerektiği konusunda bir görüş birliği vardır. Bu doğrultuda, temel finansal bilgilerin müfredatta yer alması, gençlerin bu konuları, erken yaşlarda uygulamalı bir şekilde öğrenmesi amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı ile ortak çalışmayı planlıyoruz.

2011 yılından bu yana ilköğretim çağından itibaren gençlerde tasarruf ve yatırım bilincini oluşturmak amacıyla kompozisyon yarışması düzenlemekteyiz ve bu sene Mayıs ayında 3. kez ödül töreni düzenleyerek, dereceye giren öğrencilerimizi anne-babaları ve öğretmenleri ile İstanbul’da ağırlayacağız.

Hedef kitlelerimiz arasında üniversite öğrencileri de var ve bu kapsamda 2011 yılından bu yana İMKB ve Aracı kuruluşlar birliği ile birlikte 50’den fazla üniversiteyi ziyaret ettik, yaklaşık 10,000 öğrenciye ulaştık. Geçtiğimiz eğitim yılında ilkini gerçekleştirdiğimiz 7 Bölge 7 üniversite sertifikalı eğitim programı serisinin ikincisini 10-12 Aralık 2012 tarihleri arasında İMKB, VOB, İAB, Takasbank ve Birlik ile birlikte Anadolu Üniversitesi’nde başlattık ve eğitim programını tamamlayan 50 öğrencimize sertifikalarını gönderdik. Bu arada, önümüzdeki iki hafta boyunca Kurulumuzda düzenlenecek staj ve eğitim seminerlerine 760 üniversite öğrencisinin katılmasını planlanıyor.

Yine üniversitelerimize yönelik olarak, Sermaye Piyasası Lisanslama ve Eğitim Şirketimiz bu sene sermaye piyasaları konusunda yazılmış master ve doktora tezleri arasında bir yarışma düzenlemekte.  Ayrıca, kadınlar, kamu sektörü ve finans sektörü çalışanları ile oda, borsa ve derneklere yönelik eğitim faaliyetlerimiz ve yayın çalışmalarımız devam etmektedir.

Finansal eğitim konusunda yurtdışındaki çalışmaları SPK olarak yakından takip ediyoruz. OECD nezdinde üyesi olduğumuz INFE’de (International Network on Financial Education) ülke koordinatörü olarak uzman arkadaşlarımız “finansal erişim”, “ulusal strateji” ve “yatırımcı eğitimi” ve “kadın” alt gruplarındaki toplantılara ve çalışmalara katılım sağlamaktadır. Ayrıca, bu yılın Mayıs ayında, İMKB ve Merkez Bankası ile birlikte, Child and Youth Finance International (Çocuklar ve Gençler için Finans) adlı uluslararası kuruluş ile ortaklaşa İstanbul’da geniş katılımlı bir finansal eğitim zirvesi düzenleyeceğiz.

Toplumumuzda tasarruf ve yatırım kültürünün yerleşmesi uzun soluklu ve koordineli çalışmalar yoluyla mümkün olacaktır. Anadolu Üniversitesi ve İMKB işbirliği ile yürütülecek olan Finansal Okuryazarlık Sertifika Programı bu anlamda önemli bir girişimdir. Sermaye piyasası kurumlarımız ile üniversitelerimiz arasında finansal eğitim alanında geliştirilecek her türlü işbirliği girişimlerini değerli buluyor ve destekliyoruz.

Bu çalışmaların ve sertifika programının tüm katılımcılara, sektörümüze ve ülkemize hayırlı olmasını diliyor, emeği geçen herkese ve siz değerli katılımcılara teşekkür ediyorum.