Bağımsız Denetim Faaliyeti

1- Bağımsız Denetim Nedir?

2- Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetime Tabi İşletmeler

3- Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetime İlişkin Düzenlemeler

4- Tebliğ Kısımları ve Karşılık Gelen Uluslararası Bağımsız Denetim Standartları

5- Bağımsız Denetim Raporu Türleri

6- Bağımsız Denetim Faaliyetinde Bulunma Koşulları

 

1- Bağımsız Denetim Nedir?

Bağımsız denetim, işletmelerin yıllık finansal tablo ve diğer finansal bilgilerinin, bu tablo ve bilgiler için belirlenen kriterlere (örneğin, halka açık şirket finansal tabloları için Kurulca belirlenmiş veya kabul edilmiş finansal raporlama standartlarına) uygunluğu ve doğruluğu hususunda, makul güvence sağlayacak yeterli ve uygun bağımsız denetim kanıtlarının elde edilmesi amacıyla, genel kabul görmüş bağımsız denetim standartlarında öngörülen gerekli tüm bağımsız denetim tekniklerinin uygulanarak, defter, kayıt ve belgeler üzerinden denetlenmesi ve değerlendirilerek rapora bağlanmasını ifade eder.

2- Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetime Tabi İşletmeler

Kurul düzenlemeleri çerçevesinde, kamuya açıklanacak veya Kurulca istenecek yıllık finansal tabloları bağımsız denetime tabi olan işletmelere aşağıda yer verilmiştir:

  • Hisse senetleri menkul kıymet borsalarında ve/veya teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem gören anonim ortaklıklar,
  • Hisse senetleri halka arz edilmiş olan veya arz edilmiş sayılan ortaklıklar,
  • Aracılık faaliyetlerine münhasır olmak üzere bankalar,
  • Aracı kurumlar,
  • Portföy yönetim şirketleri,
  • Yatırım fonları,
  • Emeklilik yatırım fonları,
  • Yatırım ortaklıkları,
  • Konut finansmanı fonları,
  • Varlık finansmanı fonları,
  • İpotek finansmanı kuruluşları,
  • Kanun'da düzenlenmiş ve anonim şirket olarak faaliyette bulunan borsalar, teşkilatlanmış diğer piyasalar ve takas ve saklama kuruluşları ve
  • Kurul tarafından finansal tablolarının bağımsız denetimi gerekli görülen diğer işletmeler

Bu işletmelerin hangi tablolarının ne kapsamda bağımsız denetime tabi tutulacağı hususuna Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetim Standartları Hakkında Tebliğ'in başlangıç hükümlerinde yer verilmiştir.

3- Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetime İlişkin Düzenlemeler

Sermaye piyasasında bağımsız denetim çalışması ve raporlamasının, Uluslararası Bağımsız Denetim Standartlarıyla büyük ölçüde uyumlu olarak hazırlanan ve 12.06.2006 tarih ve 26196 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetim Standartları Hakkında Tebliğ çerçevesinde sürdürülmesi gerekmektedir.

Tebliğin Uluslararası Bağımsız Denetim Standartlarına karşılık gelen kısımları aşağıdaki listede yer almaktadır.

4- Tebliğ Kısımları ve Karşılık Gelen Uluslararası Bağımsız Denetim Standartları

Tebliğ Kısımlarında Düzenlenen Konular

Uluslararası Bağımsız Denetim Standartları

Kısım Numarası

Başlık

Madde Sayısı

ISA
Numarası

Başlık

 

Başlangıç hükümleri

1-7

 

 

Kısım 1

Bağımsız Denetimin Amacı ve Genel İlkeleri

1-7

ISA 200

Objective and General Principles Governing an Audit of Financial Statements

Kısım 2

Bağımsız Denetim Faaliyetinde Bulunma Şartları

1-30

 

 

Kısım 3

Bağımsız Denetim Sözleşmesi

1-8

ISA 210

Terms of Audit Engagements

Kısım 4

Bağımsız Denetim Kalitesinin Kontrolü

1-14

ISA 220

Quality Control for Audits of Historical Financial Information

Kısım 5

Bağımsız Denetim Çalışmasının Belgelendirilmesi

1-12

ISA 230

Audit Documentation

Kısım 6

Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Hile ve Usulsüzlükler Konusunda Bağımsız Denetçinin Sorumluluğu

1-29

ISA 240

The Auditor's Responsibility to Consider Fraud in an Audit of Financial Statements

Kısım 7

Bağımsız Denetimi Yapılan İşletmenin Tabi Olduğu Mevzuatın Dikkate Alınması

1-10

ISA 250

Consideration of Laws and Regulations in an Audit of Financial Statements

Kısım 8

Bağımsız Denetimle İlgili Hususların Yönetimden Sorumlu Kişilere İletilmesi

1-9

ISA 260

Communication of Audit Matters with Those Charged with Governance

Kısım 9

Bağımsız Denetimin Planlanması

1-11

ISA 300

Planning and Audit of Financial Statements

Kısım 10

İşletmenin, Faaliyet Koşullarının ve Çevresiyle Olan İlişkilerinin Anlaşılması ve Bu Konulara İlişkin Önemli Yanlışlık Riskinin Değerlendirilmesi

1-26

ISA 315

Understanding the Entity and Its Environment and Assessing the Risks of Material Misstatement

Kısım 11

Bağımsız Denetimde Önemlilik

1-6

ISA 320

 Audit Materiality

Kısım 12

Değerlendirilmiş Risklere Karşı Uygulanacak Bağımsız Denetim Teknikleri

1-18

ISA 330

The Auditor's Procedures In Response to Assessed Risks

Kısım 13

Dışardan Hizmet Alan İşletmelerle İlgili Bağımsız Denetim

1-8

ISA 402

Audit Considerations Relating to Entities Using Service Organizations

Kısım 14

Bağımsız Denetim Kanıtı

1-14

ISA 500

Audit Evidence

Kısım 15

Bağımsız Denetim Kanıtı-Özellik Arz Eden Hesap Kalemleri İçin Dikkate Alınması Gereken Hususlar

1-6

ISA 501

Audit Evidence-Additional Considerations for Specific Items

Kısım 16

Dış Kaynaklardan Elde Edilen Doğrulama

1-15

ISA 505

External Confirmations

Kısım 17

İlk Bağımsız Denetimler- Açılış Bakiyeleri

1-5

ISA 510

Initial Engagements - Opening Balances

Kısım 18

Analitik İnceleme Teknikleri

1-13

ISA 520

Analytical Procedures

Kısım 19

Bağımsız Denetim Örneklemesi ve Diğer Seçilmiş Test Teknikleri

1-24

ISA 530

Audit Sampling and Other Means of Testing

Kısım 20

Muhasebe Tahminlerinin Bağımsız Denetimi

1-13

ISA 540

Audit of Accounting Estimates

Kısım 21

Makul Değer Hesaplamaları ve Bunlara İlişkin Kamuya Yapılan Açıklamaların Bağımsız Denetimi

1-30

ISA 545

Auditing Fair Value Measurements and Disclosures

Kısım 22

İlişkili Taraflar

1-9

ISA 550

Related Parties

Kısım 23

Bilanço Tarihinden Sonra Ortaya Çıkan Olaylar

1-14

ISA 560

Subsequent Events

Kısım 24

İşletmenin Sürekliliği

1-14

ISA 570

Going Concern

Kısım 25

İşletme Yönetiminin Sorumluluklarını İçeren Teyit Mektupları

1-7

ISA 580

Management Representations

Kısım 26

Bağımsız Denetimde Diğer Bağımsız Denetçilerin Çalışmalarından Yararlanılması

1-7

ISA 600

Using the Work of Another Auditor

Kısım 27

Bağımsız Denetimde İç Denetim Çalışmalarından Yararlanılması

1-7

ISA 610

Considering the Work of Internal Audit

Kısım 28

Bağımsız Denetimde Uzman Çalışmalarından Yararlanılması

1-8

ISA 620

Using the Work of an Expert

Kısım 29

Genel Amaçlı Tam Set Finansal Tablolara İlişkin Bağımsız Denetim Raporları

1-16

ISA 700

The Independent Auditor's Report on Complete Set of General Purpose Financial Statements

Kısım 30

Bağımsız Denetim Raporunda Şartlı veya Olumsuz Görüş Verilmesi ya da Görüş Bildirmekten Kaçınılması Durumlarında Raporlamanın Esasları

1-7

ISA 701

Modifications to the Independent Auditor's Report

Kısım 31

Karşılaştırmalı Bilgiler

1-6

ISA 710

Comparatives

Kısım 32

Bağımsız Denetime Tabi Tutulmuş Finansal Tabloları İçeren Belgelerde Yer Alan Diğer Bilgiler

1-7

ISA 720

Other Information in Documents Containing Audited Financial Statements

Kısım 33

Özel Amaçlı Bağımsız Denetim Raporu

1-8

ISA 800

The Independent Auditor's Report on Special Purpose Audit Engagements

Kısım 34

Ara Dönem Finansal Tablolarının İncelenmesi

1-16

ISRE 2410

Review of Interim Financial Information Performed by the Independent Auditor of the Entity

Kısım 35

Son Hükümler

1-4

 

 

Kısım 35

Son Hükümler (Geçici maddeler)

1-4

 

 

 

Toplam Madde Sayısı:

449

 

 

5- Bağımsız Denetim Raporu Türleri

Bağımsız denetim raporu, bağımsız denetim sonucunda bağımsız denetçinin işletme finansal tabloları hakkında açıkça ifade edilmiş görüşünü içerir. Bu görüş, finansal tabloların tüm önemli yönleriyle, ilgili oldukları finansal raporlama standartları uyarınca hazırlanıp hazırlanmadığı konusundadır. Zira bağımsız denetimin amacı, finansal raporlama standartlarına uygun olarak, finansal tabloların tüm önemli yönleriyle gerçeği dürüst bir şekilde yansıtıp yansıtmadığının ortaya konmasıdır.

Bağımsız denetim görüşünün oluşturulma sürecinde bağımsız denetçinin, finansal tabloların önemli yanlışlıkları içermediğine dair makul güvenceyi elde edecek yeterli ve uygun bağımsız denetim kanıtına sahip olması gerekir. Ancak bazı durumlarda, bir takım sınırlamalar nedeniyle bağımsız denetçi gerekli bağımsız denetim kanıtlarını toplayamayabilir. Atanma zamanı nedeniyle bağımsız denetçinin fiziki stok sayımını gözlemleyememesi, işletmenin muhasebe kayıtlarının yetersiz olması veya gerekli olduğuna inanılan bir bağımsız denetim tekniğinin uygulanamamasının örnek olarak verilebileceği bu gibi durumlar “çalışma alanının sınırlanması” olarak adlandırılır. Bu sınırlama dolayısıyla, kullanılan alternatif bağımsız denetim tekniklerine rağmen, denetlenen kalem veya kalemlerle ilgili yeterli ve uygun bağımsız denetim kanıtı elde edilememesi, denetçinin görüşünü etkileyecektir.

Bağımsız denetçinin finansal tablolar hakkındaki görüşünü etkileyen diğer bir husus, seçilen bazı muhasebe politikaları, bunların uygulanması ve dipnotların yeterliliği gibi konularda işletme yönetimiyle görüş ayrılığına düşülmesidir. Zira bağımsız denetim sırasında, finansal tablolarda tespit edilen eksiklik veya yanlışlıklar öncelikle işletme yönetimine iletilir; yönetim, bağımsız denetçinin tespitine katılırsa, söz konusu yanlışlığı kamuya açıklamadan tablolarda düzeltebilir. Ancak, yönetimin bağımsız denetçinin tespitine katılmaması halinde finansal tablolar -bağımsız denetçiye göre- eksik veya hatalı haliyle tablo kullanıcılarına sunulur. Bu durumda, bağımsız denetçinin, finansal tabloların kullanıcılara sunulduğu son hali hakkındaki görüşü olumlu olmayacaktır.

Yukarıdaki belirtilen ve bağımsız denetçinin çalışma alanında bir sınırlama olması ve seçilen muhasebe politikalarının uygunluğuna, bunların uygulama yöntemlerine veya finansal tablo açıklamalarının yeterliliğine ilişkin olarak yönetimle bir anlaşmazlık bulunması şeklinde özetlenebilecek şartlardan birinin oluşması durumunda, sorunun etkisi finansal tablolar için önemliyse veya önemli olabilecekse, bağımsız denetçi olumlu görüş beyan etmeyecek; olumsuz veya şartlı görüş bildirme veya görüş bildirmekten kaçınma yollarından birine gidecektir.

Bu kapsamda, 4 tür bağımsız denetim raporu ortaya çıkmaktadır:

  1. Olumlu Görüş İçeren Rapor: Bu rapor tipinde, bağımsız denetçinin işletme finansal tabloları hakkında beyan ettiği görüşü, bu tabloların, tüm önemli yönleriyle, finansal raporlama standartlarına uygun olarak gerçeği dürüst bir şekilde yansıttığı yönündedir.
  2. Olumsuz Görüş İçeren Rapor: Finansal tabloların sunumuyla ilgili olarak işletme yönetimiyle düşülen görüş ayrılığının finansal tablolara olan etkisinin önemli ve yaygın olduğu durumlarda olumsuz görüş verilir. Bağımsız denetçinin işletme finansal tabloları hakkında rapor ettiği görüşü, bu tabloların, finansal raporlama standartlarına uygun olarak gerçeği dürüst bir şekilde yansıtmadığı yönündedir.
  3. Görüş Bildirmekten Kaçınılan Rapor: Çalışma alanındaki sınırlamanın muhtemel etkisinin, bağımsız denetçinin yeterli ve uygun bağımsız denetim kanıtı elde edemeyeceği ve görüş bildiremeyeceği kadar önemli ve yaygın olması durumunda, bağımsız denetim raporunda görüş bildirmekten kaçınılır. Bu tip bağımsız denetim raporlarında sınırlamaya ilişkin bilgi verilir ve söz konusu sınırlama olmasaydı finansal tablolarda yapılması gerekli olabilecek muhtemel düzeltmeler belirtilir.
  4. Şartlı Görüş İçeren Rapor: İşletme yönetimiyle olan görüş ayrılığının veya çalışma alanı sınırlamasının etkisinin olumsuz görüş bildirmeyi ve görüş bildirmekten kaçınmayı gerektirecek kadar önemli ve yaygın olmadığı durumlarda şartlı görüş içeren rapor hazırlanır. Bağımsız denetçinin işletme finansal tabloları hakkında rapor ettiği görüşü, bu tabloların, şarta neden olan hususlar dışında, finansal raporlama standartlarına uygun olarak gerçeği dürüst bir şekilde yansıttığı yönündedir.

Diğer taraftan, bağımsız denetim görüşünü etkilememekle birlikte, finansal tabloları etkileyen ve dipnotlarda daha kapsamlı olarak ele alınan özellik arz eden bir hususun, finansal tablo kullanıcılarının dikkatine sunulmasını teminen, bağımsız denetim raporuna ilave edilmesi gereklidir. Rapora yapılması gerekli söz konusu eklemede, özellik arz eden hususun bağımsız denetim görüşüne şart oluşturmadığı ayrıca belirtilir. Bu gibi durumlara örnek olarak, işletmenin sürekliliğiyle ilgili önemli bir sorun bulunması veya finansal tabloları etkileyebilecek nitelikte ve çözümü şarta bağlı olan diğer önemli belirsizliklerin varlığı verilebilir.

6- Bağımsız Denetim Faaliyetinde Bulunma Koşulları

Sermaye piyasalarında bağımsız denetim faaliyetinde bulunacak kuruluşların ve bu kuruluşlarda ortak olacak veya yönetici ve denetçi olarak görev alacakların sağlaması gereken şartlar ve yetkilendirilmek üzere Kurula yapılacak başvurularda istenen bilgi ve belgeler Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetim Standartları Hakkında Tebliğ'in İkinci Kısmı'nın 3, 4 ve 5'inci maddelerinde yer almaktadır.

 

 

 

 

 

Geri Bildirim