Sıkça Sorulan Sorular

Konu Başlıkları :

1- Anonim Şirketler ve Borsa İle İlgili Konular

2- Aracı Kurumlar İle İlgili Konular

3- Yatırım Fonları İle İlgili Konular

4- Eğitim ve İnsan Kaynakları İle İlgili Konular

5- Diğer Konular

 


1- Anonim Şirketler ve Borsa İle İlgili Konular

 

1. Kurulumuz kaydında bulunan şirketlerin, temettü dağıtıp dağıtmamaları konusunda serbestileri var mıdır?

Halka açık ortaklıkların esas sözleşmelerinde birinci temettü oranının gösterilmesi zorunludur.

Kurulumuz düzenlemeleri çerçevesinde, Kurulumuz kaydında bulunan ve hisse senetleri Borsa'da işlem görmeyen anonim ortaklıkların hesap dönemi karından kanunlara göre ayrılması gereken yedek akçeler ile vergi, fon ve mali ödemeler ve varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan dağıtılabilir kârın % 20'sinden az olmamak üzere temettü dağıtım zorunluluğu bulunmaktadır. Ayrıca, bu ortaklıkların birinci temettüü nakden dağıtmaları esastır.

Hisse senetleri Borsa’da işlem gören anonim ortaklıkların esas sözleşmelerinde de birinci temettü oranının gösterilmesi zorunludur. Ortaklıkların birinci temettü tutarı, hesap dönemi kârından kanunlara göre ayrılması gereken yedek akçeler ile vergi, fon ve mali ödemeler ve varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan dağıtılabilir kârın %20’sinden az olamaz.  Bu ortaklıklar, genel kurullarının alacağı karara bağlı olarak temettüü nakden, hisse, kısmen hisse kısmen nakit olarak dağıtabilecekleri gibi karın tamamının ortaklık bünyesinde bırakılması ve dağıtılmaması da söz konusu olabilir.

Halka açık ortaklıkların kar dağıtım esasları Seri: IV, No: 27 Tebliği'nde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. (Söz konusu Tebliğe Kurulumuz web sayfasından ulaşılabilecektir).

Bununla birlikte, halka açık anonim ortaklıkların bir önceki hesap döneminde elde ettikleri karın dağıtılmasına ilişkin olarak; kar dağıtımının zorunlu kılınıp kılınmayacağı başta olmak üzere asgari kar dağıtım oranı vb. hususlar hakkında Kurulumuz tarafından her yıl Karar alınmakta ve söz konusu Kurul Kararı, “Haftalık Bülten” aracılığı ile Kurulumuzun internet sitesinden kamuya duyurulmaktadır.

Halka açık anonim ortaklıkların 2009 yılı faaliyetlerinden elde ettikleri karların dağıtım esasları, Kurulumuzun 27.01.2010 tarih ve 02/51 sayılı Kararı ile belirlenmiş ve Kurulumuzun 25.01.2010-29.01.2010 tarih ve 2010/4 sayılı Haftalık Bülten’i aracılığı ile kamuya duyurulmuştur. Söz konusu Kurul Kararı ile, payları Borsa’da işlem gören halka açık anonim ortaklıklar için asgari kar dağıtım zorunluluğu getirilmemesine ve bu ortaklıkların kar dağıtımlarının, Seri: IV, No: 27 sayılı Tebliğ ile ortaklık esas sözleşmelerinde bulunan hükümlere göre yapılmasına karar verilmiştir. Aynı Karar ile, payları Borsa’da işlem görmeyen halka açık anonim ortaklıkların kar dağıtımlarının Seri: IV, No: 27 sayılı Tebliğ ile bu ortaklıkların esas sözleşmelerinde yer alan hükümlerine göre yapılmasına karar verilmiştir.

Dolayısıyla, mevcut durumda, payları Borsa’da işlem gören halka açık anonim ortaklıkların asgari kar dağıtım zorunluluğu bulunmamakta, payları Borsa’da işlem görmeyen halka açık anonim ortaklıkların ise elde ettikleri karın % 20’sini nakit olarak dağıtma zorunlulukları bulunmaktadır.

2. Rüçhan hakkı ve temettü hakkının kullanımında herhangi bir hak düşürücü yasal süre var mıdır?

Kurulumuz kaydında bulunan şirketler için rüçhan hakkı kullanım süresi, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde; payları Borsa’da işlem görmeyen halka açık anonim ortaklıklar için asgari 15 gün azami 120 gün olarak, payları Borsa’da işlem gören halka açık anonim ortaklıklar içinse asgari 15 gün azami 60 gün olarak tespit edilmiştir. Bu süre dâhilinde kullanılmayan rüçhan haklarının sonradan kullanılması mümkün değildir.

Temettü hakkının kullanılmasında da 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 126/1 maddesi ile 2308 sayılı Şirketlerin Müruruzamana Uğrayan Kupon Kupon, Tahvilat ve Hisse Senedi Bedellerinin Hazineye İntikali Hakkında Kanun’un 1’inci maddesi uyarınca 5 yıllık zamanaşımı süresi mevcuttur. Zamanaşımı süresi içerisinde tahsil edilmemiş kar payları, yukarıda belirtilen 2308 sayılı Kanun uyarınca, Devlet’e intikal ettirilmek zorundadır.

 

3. Anonim şirketler hisse senetlerini satarken, satın alan kişilere aldıkları hisse senetleri karşılığında belli bir kar payı ödemesi garantisi verebilirler mi?

Anonim şirketlerin ortaklarına dağıtacakları kar payları hesap dönemi karından kanunlara göre ayrılması gereken yedek akçeler ile vergi, fon ve mali ödemeler ve varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden belirlenebilmektedir.

Şirketlerin faaliyetlerinin kar veya zararla sonuçlanabileceği göz önüne alındığında, herhangi bir şirketin ortaklarına önceden belirlenen oranlarda kar payı ödeyeceğini garanti etme imkanı yoktur.

Diğer taraftan Kurul kaydında bulunan ve payları Borsa’da işlem görmeyen halka açık şirketlerin ilgili dönem sonunda faaliyetlerini kar ile sonuçlandırması durumunda da, hesap dönemi karından kanunlara göre ayrılması gereken yedek akçeler ile vergi, fon ve mali ödemeler ve varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan dağıtılabilir kârın %20'sinden az olamamak üzere nakit temettü dağıtma zorunlulukları bulunmaktadır.

Bunun yanında sadece Kurul kaydında bulunan ortaklıklar için ara dönem mali tabloları üzerinden kar dağıtımı (temettü avansı) ilgili Tebliğ'de belirlenen şartları sağlamaları durumunda mümkün bulunmaktadır.

Kurul kaydında bulunan ortaklıkların kar ve temettü avansı dağıtım esasları Seri: IV, No: 27 sayılı Tebliğ'de ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. (Söz konusu Tebliğe Kurulumuz web sayfasından ulaşılabilecektir). Bununla birlikte, Kurulumuz kaydında bulunan ortaklıkların 2009 yılı faaliyetlerinden elde ettikleri karların dağıtım esasları, Kurulumuzun 27.01.2010 tarih ve 02/51 sayılı Kararı ile belirlenmiş ve Kurulumuzun 25.01.2010-29.01.2010 tarih ve 2010/4 sayılı Haftalık Bülten’i aracılığı ile kamuya duyurulmuştur.

 

4. Anonim şirketler hisse senetlerini sattıktan sonra, sattığı kişilerden geri alabilir mi?

Türk Ticaret Kanunu'nun 329'uncu maddesinde anonim şirketlerin kendi hisse senetlerini geri alamayacakları, 405'inci maddesinde de pay sahiplerinin sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemeyecekleri hükme bağlanmıştır. Belirtilen hükümler çerçevesinde anonim şirketlerin ortaklarından hisse senetlerini geri satın almaları mümkün değildir.

 

5. Gerçek kişiler borsaya üye olabilirler mi? Gerçek kişiler uzaktan erişim yoluyla emirlerini doğrudan borsaya iletebilirler mi?

Hayır. Borsaya Kurulumuzdan Alım Satım Aracılığı yetki belgesi almış banka ve aracı kurumlar üye olabilmektedir. Borsada hisse senedi piyasası işlemleri sadece aracı kurumlar tarafından yapılabilmekte, ancak bankalar aracı kurumlara acentelik hizmeti verebilmektedirler. Bu çerçevede, gerçek kişilerin doğrudan borsaya üye olmaları mümkün olmadığı gibi, bir aracı kuruluş kullanmaksızın borsaya doğrudan erişmeleri de mümkün değildir.

Bununla birlikte, ülkemizde de yatırımcılarının internet ortamında ilettiği emirleri kabul eden ve bunları Borsaya ileten birçok aracı kuruluş bulunmaktadır. Bu durum yatırımcıların doğrudan borsaya erişimleri olarak algılanmamalıdır. Aracı kuruluşlar tarafından bu işlemler için oluşturulmuş sistemler ve yazılımlar bu süreci son derecede hızlandırabilmekte ve yatırımcıların borsaya doğrudan eriştikleri izlenimini doğurabilmektedir. Ancak, aracı kuruluşlar mevzuat kapsamında yatırımcılar tarafından kendilerine iletilen emirlerden sorumlu olmakta ve bu emirleri kendi sistemleri aracılığıyla borsaya iletmektedir.

 

6. Hisse senetleri piyasasında sürekli kazanç sağlayabilir miyim?

Piyasada hisse senetlerinin fiyatları yatırımcıların beklentilerine bağlı olarak oluşan arz ve talebe göre belirlenmektedir. Ayrıca hisse senedi piyasasında kazanç ya da kayıp, yatırım yapılan şirkete ve sektöre de bağlıdır. Bu nedenle talepte oluşacak artış ve azalışlar ile yatırım yapılan şirketin performansı hisse senedi fiyatını etkileyecektir. Ancak her halükarda hisse senetlerinde mevduat gibi tutarı önceden belirli bir getiri söz konusu değildir. Ülkenin genel ekonomik gelişmesine, şirketin faaliyet ve karlılık durumuna göre fiyatlar aşağı ya da yukarı gidecek, dolayısıyla yatırımdan elde edilecek kar ya da zarar değişecektir. Ayrıca yatırımın karlılığı hesaplanırken hisse senetlerinden elde edilen kar payları da dikkate alınmalıdır.

 

7. Borsaya ilişkin fiyat ve miktar bilgilerini nereden öğrenebilirim?

İMKB Hisse Senetleri Piyasası ile Tahvil ve Bono Piyasasında gerçekleşen işlemlere ilişkin bilgiler eş anlı olarak Borsa ile sözleşmesi olan veri dağıtım şirketlerinden alınabilir. Söz konusu şirketlere abonelik genellikle ücretli olup, bu bilgiler ücretsiz bir şekilde eş anlı ya da gecikmeli olarak çeşitli televizyon kanalları ve internet üzerinden de alınabilir. Herhangi bir mağduriyetin oluşmaması bakımından yapılan yayınının eş anlı olup olmadığına ve bilgilerin kaynağına -İMKB ile sözleşmesi olan veri dağıtım şirketi olup olmadığına- bakılması yararlı olacaktır. Konuya ilişkin daha ayrıntılı bilgilerin İMKB'nin internet sitesinden alınması mümkündür.

 

8. İMKB'de hangi pazarlar bulunmaktadır?

İMKB Hisse Senetleri Piyasası'nda dört ana piyasa bulunmakta ve bu piyasaların altında işlemlerin gerçekleştirildiği çok sayıda Pazar bulunmaktadır. Bunlar;

a) HisseSenetleri Piyasası: Ulusal Pazar, İkinci Ulusal Pazar, Kurumsal Ürünler Pazarı, Fon Pazarı, Yeni Ekonomi Pazarı, Gözaltı Pazarı, Birincil Piyasa ile Toptan Satışlar Pazarı’dır.

b) Tahvil ve Bono Piyasası: Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarı, Kesin Alım-Satım Pazarı, Repo – Ters Repo Pazarı

c) Gelişen İşletmeler Piyasası

d) Yabancı Menkul Kıymetler Piyasası: Uluslararası Tahvil Pazarı

Söz konusu piyasa ve pazarlar hakkında detaylı bilgiye İMKB’nin internet sayfasından erişilmesi mümkündür.

9. İMKB'de hangi menkul kıymetler işlem görür?

Borsada ortaklık hakkı veya alacaklılık hakkı sağlayan ve Kurulumuzca menkul kıymet olarak kabul edilen sermaye piyasası araçları işlem görebilmektedir. İMKB'de; hisse senetleri, rüçhan hakkı kuponları, borsa yatırım fonları, varantlar, Türk Lirası ve döviz ödemeli Devlet İç Borçlanma Senetleri, Gelir Ortaklığı Senetleri, TCMB tarafından ihraç edilen Likidite Senetleri, özel sektör borçlanma araçları, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve mahalli idarelerce ihraç edilen borçlanma araçları, Türkiye Cumhuriyeti Hazinesi tarafından ihraç edilen ve Borsa kotunda bulunan dış borçlanma araçları (Eurotahvil) işlem görmektedir.

 

10. Hisse senetleri İMKB'de işlem gören bir şirket iflas ettiğinde Yatırımcıları Koruma Fonu yatırımcıya ödeme yapar mı?

Hayır. Yatırımcıları Koruma Fonu'ndan aracı kuruluşların yaptıkları sermaye piyasası faaliyetleri nedeniyle müşterilerine karşı sadece hisse senedi işlemlerinden doğan nakit ödeme ve hisse senedi teslim yükümlülükleri için ödeme yapılabilmektedir.

Haklarında tedrici tasfiye veya iflas kararı verilen aracı kurumların ve faaliyetleri durdurulan bankaların yaptıkları sermaye piyasası faaliyetleri ve işlemleri nedeniyle müsterilerine karşı hisse senedi işlemlerinden doğan nakit ödeme ve hisse senedi teslim yükümlülüklerinin (2010 yılı için) 59.147,00-TL'ye kadar olan bölümü Fon tarafindan karşılanacaktır. Bu tutar, her yıl yeniden değerleme oranında arttırılmaktadır.

11. Yatırımcıların aracı kuruluşlardan olan hangi alacakları Yatırımcıları Koruma Fonu kapsamına girmektedir?

Aracı kuruluşların yaptıkları sermaye piyasası faaliyetleri ve işlemlerinden müşterilerine karşı sadece hisse senedi işlemlerinden doğan nakit ödeme ve hisse senedi teslim yükümlülükleri koruma kapsamında bulunmaktadır. Aracı kuruluşların, Fon tarafından karşılanacak yükümlülükleri; sermaye piyasası faaliyetleri ve işlemleri nedeniyle hisse senedi işlemlerinden doğan ve gerçek ve tüzel kişi yatırımcı tarafından satılmak, saklanmak, yönetilmek, virman edilmek, ödünç işlemlerine konu edilmek üzere veya diğer nedenlerle aracı kuruluşlara tevdi edilen veya müşteri emrine istinaden alınan hisse senetleri ile yatırımcı tarafından hisse senedi satın alınmak üzere veya satın alınan hisse senetleri karşılığında tevdi edilen nakit ya da gerçek ve tüzel kişi yatırımcıya ait hisse senedinin satılmasından sağlanan nakitten oluşur.

Hisse senetlerinin sağladığı temettü, bedelsiz pay alma ve bedeli ödenen yeni pay alma gibi mali haklardan kaynaklanan hisse senedi ve nakit ile hisse senedini temsilen ihraçcı ortaklıklar tarafından verilen belgeler de koruma kapsamındadır. Ancak aracı kuruluş ile müşterisi arasında ortaya çıkabilecek hisse senetleri ile ilgili olmayan, repo-ters repo gibi işlemler kapsam dışında tutulmuştur.

Konu ile ilgili detaylı bilgilere, Yatırımcıları Koruma Fonu’nun www.ykf.org.tr adresinde bulunan internet sitesinden erişilmesi mümkündür.

12. Yatırımcıları Koruma Fonundan yatırımcılara yapılacak ödemelerin bir sınırı var mıdır?

Fon, tedrici tasfiye ya da iflas kararından sonra bunların sonuçlanmasını beklemeden, aracı kuruluş nezdindeki yatırımcı hesaplarında bulunan hisse senetlerini ve hisse senedi işlemlerinden doğan nakdi yatırımcılara teslim edecektir. Ancak, yatırımcının hesabında alacağını karşılamaya yetecek kadar varlık bulunmuyorsa, Fondan avans niteliğinde bir ödeme yapılacaktır. Bu ödemenin tutarı her yıl yeniden değerleme kat sayısı kadar arttırılmakta olup, 2010 yılı için 59.147,00 TL olarak belirlenmiştir.  

13. Hisse senetleri nasıl ve nerede saklanmaktadır?

Kaydi sisteme geçişle birlikte, Borsa'da işlem gören şirketlerin hisse senetlerinin fiziki basım ve hareketi 28/11/2005 tarihinde ortadan kalkmış, söz konusu hisse senetleri ve bunlara ilişkin haklar Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. nezdinde bilgisayar ortamında izlenmeye başlamıştır.

 

14. Alım veya satım emrime bağlı olarak işlem yapılıp yapılmadığını nasıl öğrenebilirim?

Yatırımcılar, MKK Yatırımcı iletişim Merkezi (AloMKK 444 0 655, MKK-Web, Çağrı Merkezi ve SMS)) aracılığıyla sicil numaraları ve şifrelerini kullanarak Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. nezdindeki kendilerine ait alt saklama hesaplarına ulaşıp menkul kıymet bakiyeleri hakkında bilgi alabilir ve yatırımcı blokajı işlemlerini gerçekleştirebilirler.

Bunlarla birlikte, Merkezi Kayıt Kuruluşu,  yatırımcı bilgilendirme hizmetleri kapsamında e-CAS (Electronic Customer Alert System) sistemini devreye almıştır. Bu sistem ile yatırımcıların hesaplarında bulunan hisse senetlerine ilişkin olası hata ve suistimallerin yatırımcılar tarafından anında farkedilmesi amaçlanmakta ve oluşabilecek münferit ya da sistemik risklerin azaltılması veya yok edilmesi hedeflenmektedir. Konu ile ilgili detaylı bilgilere, Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun www.mkk.com.tr adresinde bulunan internet sitesinden erişilmesi mümkündür.

 

15. MKK'da doğrudan hesap açabilir miyim?

Hayır. MKK’ya finansal piyasalarda faaliyet gösteren aracı kurum ve bankalar, sermaye piyasası aracı ihraç eden ihraççı kuruluşlar, yetkili takas ve saklama kuruluşları ile Sermaye Piyasası Kurulu tarafından belirlenen diğer kuruluşlar üye olabilmektedir.

Yatırımcı hesabı, yatırımcıların talepleri üzerine, üye sıfatını haiz aracı kurum ve bankalar tarafından açılır. Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. nezdinde yatırımcı hesabı açılabilmesi için öncelikle, müşteriye ait kimlik bilgilerinin üyeler tarafından Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.'ye bildirilmesi gerekir.

 

16. Aracı kuruluş, hesabımdan "MKK komisyonu" adı altında para kesiyor. MKK komisyonu nedir, ne kadardır ve kimlerden alınır?

MKK'nın, işlemleri dolayısıyla üyelerinden alacağı çeşitli ücret ve komisyonlar Kurulumuz onayı ile yürürlüğe girmektedir. MKK tarafından sağlanan hizmetler dolayısıyla belirlenen tam ücret tarifesine www.mkk.com.tr/MkkComTr/tr/hizmetler/TarifeHisse.jsp adresinde bulunan internet sayfasından ulaşılabilir.

 

17. Kaydileştirme sonrasında hisse senetlerimi fiziken saklamamın nasıl bir etkisi olacaktır?

Payları Borsa’^da işlem gören anonim ortaklıkların hisse senetlerinin 31/12/2007 tarihi sonuna kadar ihraççı kuruluşlar veya bunların yetkili kıldığı aracı kuruluşlara teslim edilmesi zorunlu tutulmuştur. Bu tarihten sonra, yatırımcılarca fiziken saklanan hisse senetlerine bağlı mali haklar, Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. (MKK) tarafından kayden izlenmekte ve senetlerini teslim etmeleri halinde hak sahiplerinin hesaplarına aktarılmaktadır, yönetime ilişkin haklar ise MKK tarafından kullanılmaktadır.Yatırımcıların ellerinde bulunan fiziki hisse senetlerini daha sonra teslim etmeleri halinde, bu hisse senetlerine ait haklar yeniden yatırımcı tarafından kullanılabilecektir.

31/12/2007 tarihinden sonra hak sahiplerince fiziken muhafazasına devam edilen kaydileştirilmemiş sermaye piyasası araçları, bu tarihten itibaren borsada işlem göremez. Bunların yeniden borsada işlem görebilmesi, kaydileştirilmeleri amacıyla teslim edilerek, MKK'da hak sahipliklerine ilişkin kayıtların oluşturulmasına bağlıdır. Hisse senetlerinin kaydileşme tarihinden sonra yapılacak tüm bedelli ve bedelsiz sermaye artırımlarında artık fiziki senet basım ve teslimi yapılamayacak sadece kaydi pay ihracı sözkonusu olacaktır.

Ellerinde, payları Borsa’da işlem gören bir şirkete ait olan ve  fiziki olarak basılı hisse senedi bulunan yatırımcıların, hisse senetlerinin kaydileştirilmesinde izleyecekleri yol hakkında MKK’Ya başvurmaları gerekmektedir.  

 

18. Vadeli işlem sözleşmeleri nedir? Sağladığı faydalar nelerdir?

Vadeli işlem sözleşmeleri, belirli bir vadede; önceden belirlenen bir fiyattan bir varlığı alma veya satma hakkı ve yükümlülüğü veren türev araçlardır. Buna göre vadeli işlemin konusu hisse senedi, altın, pamuk, borsa endeksi veya döviz olabilir. Vadeli işlemlerin sağladığı belli başlı faydaları şu şekilde sıralamak mümkündür:

Spot iyasada ortaya çıkan risklere karşı korunma: Gelecekteki fiyat değişimlerine karşı bugünden alış veya satış yapılması sonucu tarafların fiyat dalgalanmalarına karşı korunmalarını sağlar.

Gelecek hakkında beklentileri ortaya koyar: Vadeli işlem piyasaları üreticilere, ithalatçılara, ihracatçılara, portföy yöneticilerine, bankacılara ve yatırımcılara ileri bir tarihteki fiyatların seyri hakkında fikir vererek stok ve risk yönetimi politikalarında yol gösterici olurlar. Reel ve finansal kesim rasyonel planlar yapabilir.

Kaldıraç Etkisi: Vadeli piyasalardaki yatırımcılar, spot piyasalara göre daha düşük miktarlarda sermaye ile işlem yapabilme şansına sahiptirler. Spot piyasalarda işlem tutarının tamamı tahsil edilirken, vadeli piyasalarda "marjin" denilen ve düşük olan teminat tutarı ile işlem yapılabilir.

 

19. İşlem sırası (Tahta) kapalı olan şirketlerin işlem sıraları ne zaman açılacak?

Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Kotasyon Yönetmeliği gereğince, hisse senetlerinin borsa kotuna alınması ve işlem göreceği pazarın belirlenmesi İMKB Yönetim Kurulu'nun yetkisindedir.

Şu an itibariyle Borsa’da işlem sırası geçici olarak kapatılan hisse senedi bulunmamakta olup, 7 adet şirket Kot Dışı Pazarlarda işlem görmektedir. Borsa’da işlem gören hisse senetlerinin değerini değiştirebilecek ve yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek önemde bilgilerin kamuya tam, doğru ve eşit olarak duyurulamaması ve sağlıklı bir piyasa teşekkül etmesini engelleyen belirsizliklerin oluşması nedeniyle, 2000 yılından itibaren, işlem sıraları Borsa tarafından sürekli olarak kapatılan 39 şirket bulunmaktadır.

İMKB’de İşlem Sıraları Kapatılan Hisse Senetlerinin Alış/Satışına İlişkin olarak, SPK'nın Basın Bildirisine aşağıdaki linkten ulaşılabilir:

22.07.2002 arihli SPK Basın Açıklaması

 

20. Bir halka arzın izinsiz olup olmadığını nasıl anlayabilir ve nereden öğrenebilirim?

Halka arzın tanımına ve Kurulumuzdan izin alınmadan usulüne uygun olarak yapılmayan ve yatırımcıların mağduriyetine sebep olan izinsiz halka arza ilişkin detaylı açıklamalara Kurulumuz web sitesinde Yatırımcı Köşesinde yer alan İzinsiz Halka Arzlar başlıklı bölümden ulaşmak mümkündür. Diğer taraftan Borsada işlem görmeyen şirketlerin hisse senetlerini satın almak isteyen vatandaşlarımızın, hisse senetlerini satın aldıkları şirketlerin Kurulumuzdan izin alıp almadığını her türlü iletişim araçları vasıtası ile Kurulumuza sormaları mümkündür.

 

21. Bir limited şirketin veya bir kooperatifin pay satışı veya katılma belgesi veya toplanan paralarla ortak bir fon oluşturmak suretiyle fon payları karşılığı vatandaşlarımızdan para toplamaları mümkün müdür?

Sermaye Piyasası Kanunu'na göre sadece anonim şirketlerin Kurulumuzdan izin almak şartıyla ve Kanunda ve Kurulumuz düzenlemelerinde yer alan usul ve esaslara uygun olarak hisse senetlerini halka arz etmesi mümkün olup, bir limited şirketin veya kooperatifin Sermaye Piyasası Kanunu ve düzenlemeleri çerçevesinde paylarını halka arz etmesi mümkün değildir.

22. Halka arz sonrası fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler hakkında nelere dikkate edilmesi gerekir?

Kurulumuzun Seri:I, No:40 sayılı “Payların Kurul Kaydına Alınmasına ve Satışına İlişkin Esaslar Tebliği” aracı kurumların halka açılmalar sonrasında fiyat istikrarını sağlayıcı işlemlerde bulunabilmesini mümkün kılmaktadır.

Fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler; halka açılmalar sonrasında en çok 30 gün süreyle bir aracı kurumun, ilgili hisse senedinin fiyatının halka arz fiyatı altına düşmesi halinde, borsada fiyatı destekleyici alımlarda bulunmasıdır. Söz konusu işlemler yalnızca hisse senedi fiyatının halka arz fiyatının altına düştüğü durumlarda uygulanabilir. Fiyat istikrarı işlemlerinde kullanılacak azami fiyat, halka arz fiyatıdır. Fiyat istikrarı işlemlerine ilişkin fiyat kuralları 29.01.2004 tarihli İMKB enelgesi'nde yer almaktadır.

Fiyat istikrarı işlemlerinin yerine getirilmesine ilişkin her hangi bir garanti yoktur. Fiyat istikrarı işlemlerini yerine getirmeyi planlayan bir aracı kurum, bu işlemleri yerine getirip getirmemekte, işlemlere başlasa bile süre bitmeden her an sona erdirmede serbesttir.

 Fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler bir fiyat taahhüdü niteliğinde değildir. Aracı Kurum, fiyat istikrarına ilişkin işlemlerini öngörülen süre boyunca gerçekleştirse bile hisse senedi fiyatını yükseltemeyebilir. Dolayısıyla fiyat istikrarı işlemi yapılabileceği bildirilen sürede dahi hisse senedinin İMKB'de oluşan fiyatı halka arz fiyatının altına inebilir. İşlemler belirli bir süreyle sınırlı olduğundan, aracı kurum bu işlemlerle fiyatı yükseltmeyi başarsa bile, istikrar işlemlerinin sonuçlanmasının ardından fiyatlar tekrar düşebilir.  

İMKB Genelgesi uyarınca ilgili aracı kurumun bu kapsamda ilettiği emirlerde özel bir hesap numarası kullanası zorunludur. Fiyat istikrarını sağlayıcı işlemlerin tamamlanmasından veya bu işlemlere ilişkin sürenin sona ermesinden sonra, ilgili aracı kurum, Seri:I, No:40 Tebliğimizin 9 numaralı ekinde yer alan formu İMKB'ye gönderir ve İMKB bu bilgileri günlük bülteninde ilan eder. İMKB Günlük Bültenlerini takip etmek suretiyle bu bilgilere ulaşmak mümkündür. Dolayısıyla aracı kurumun bu işlemleri gerçekleştirip gerçekleştirmediğinin ve gerçekleştirdi ise ne kadar alımda bulunulduğunun kamuya duyurulması ilgili Tebliğ gereğidir.

Fiyat istikrarı işlemlerinin gerçekleştirilmesine yönelik bir niyet olması halinde, bu niyet izahname ve sirküler aracılığı ile yatırımcılara açıklanmaktadır.

·    Fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler ile ilgili olarak izahname ve sirkülerlerde aşağıda yer alan açıklamalara yer verilmesi zorunludur

-       Fiyat istikrarının gerçekleştirilmesinin planlanıp planlanmadığı,

-       Fiyat istikrarına ilişkin incelemeleri gerçekleştirebilecek aracı kurumun ticaret unvanı,

-       Fiyat istikrarı işlemlerinin gerçekleştirilebileceği zaman aralığı,

-       Fiyat istikrarı işlemlerinin yerine getirilmesine yönelik garantinin olup olmadığına ilişkin açıklama,

-       Fiyat istikrarını sağlayıcı işlemlerin amacı,

-       Fiyat istikrarına ilişkin sürenin bitiminden sonra fiyatların düşebileceğine ilişkin açıklama,

-       Fiyat istikrarı işlemlerinde sorumluluk ve bu işlemlerde kullanılacak kaynağın niteliği,

Yatırımcıların karar verme sürecinde etkili olabilecek diğer bilgiler

 


2- Aracı Kurumlar İle İlgili Konular

1. Faaliyet yetki belgeleri daha önce Kurulumuzca iptal edilen aracı kurumlardan hisse senedi ve/veya nakit alacağı bulunan müşterilere, geçici fon kapsamında ödeme yapılmasına ilişkin esaslar nelerdir?

18/12/1999 tarihinden önce sermaye piyasası faaliyetleri durdurulan aracı kurumların sermaye piyasası faaliyetlerinden doğan alacak sahiplerine ilişkin düzenleme 4487 sayılı Kanun'un Geçici 2'nci maddesi ile yapılmıştır. Buna göre; 4487 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce, Kurulca tüm yetki belgeleri iptal edilen aracı kurumların, sermaye piyasası faaliyetlerinden doğan alacak sahiplerinin Fonun imkanları da dikkate alınarak alacaklarının madde hükmündeki esaslar çerçevesinde kısmen ödenmesini teminen özel bir Fon kurulmuştur. Madde hükmüne göre, söz konusu aracı kurum alacaklılarına Fondan ödeme yapılabilmesi için, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce veya sonra haklarında iflas davası açılması ve iflas tasfiyesinde alacakların borç ödemeden aciz belgesine bağlanmış olması zorunlu tutulmuştur. Ödemenin nasıl yapılacağına ilişkin prosedür aşağıda maddeler halinde verilmiştir.

a- İflas tasfiyesinde düzenlenen borç ödemeden aciz belgesine bağlanmış nakit ve menkul kıymete ilişkin asıl alacak tutarı; aracı kurumların yetki belgelerinin iptal edildiği tarihte geçerli T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Amerikan Dolarına çevrilecek; bu aracı kurumların iflasının açılmasından sonra iflas tasfiyesi sırasında yapılan ödemeler, ödemenin yapıldığı tarihte geçerli T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Amerikan Dolarına çevrilerek, dolar bazında asıl alacaktan mahsup edilecek; bu suretle bulunan bakiye, borç ödemeden aciz belgesine bağlandığı tarihte geçerli T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve aşağıdaki maddede verilen esaslara göre hak sahiplerine ödenecektir.

b- 31/12/2001 tarihine kadar bir alacak sahibine yapılacak ödeme tutarı 3,2 milyar Türk Lirasını aşamayacaktır. Ancak yukarıdaki madde uyarınca, dolar bazında asıl alacaktan mahsup edilen ara ödemeler tutarı, alacağın borç ödemeden aciz belgesine bağlandığı tarih itibariyle T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilecek ve 3,2 milyar TL.'lik azami ödeme tutarından indirilerek, hak sahiplerine yapılacak azami ödeme tutarı belirlenecektir. Bu çerçevede, 2001 yılı içerisinde, ödeme tarihi itibariyle yukarıda belirtilen yöntemle hesaplanan alacak tutarı 3,2 milyar TL.'ye kadar olan alacaklıların alacaklarının tamamı karşılanmış olacak, alacak tutarı 3,2 milyar TL.'yi aşan alacaklılarınsa, alacaklarının 3,2 milyar TL.'ye kadar olan kısmı Geçici Özel Fon'dan karşılanacak, aşan kısmı içinse iflas prosedürü devam edecektir.

c- Fondan yapılacak ödemeler, ilgili iflas idarelerinin ibraz ettiği borç ödemeden aciz belgelerine dayanarak, Kurulumuzun uygun görüşü üzerine, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Başkanlığınca, iflas idarelerine yapılacak; Kurul, ödemelerin Kanunun geçici 2'nci maddesine uygun yapılmasını teminen, kesinleşmiş sıra cetveline, iflas dosyasındaki belgelere, iflas idaresi ve iflas dairesinden talep edebileceği belgelere dayanarak karşılıklı inceleme yapma ve bu madde ile diğer ilgili mevzuat hükümlerine aykırı ödeme taleplerini reddetme hakkına haiz olacaktır.

d- Hak sahiplerine ödeme, iflas idaresince gerçekleştirilecektir. Müflis aracı kurumdan alacaklı görünen ortakları, yönetim kurulu ve denetleme kurulu üyeleri, personeli ile bunların eşlerine ve üçüncü derece dahil kan ve sıhri hısımlarına ve sermaye piyasası kurumlarına Kanunun geçici 2'nci maddesi kapsamında ödeme yapılmayacak ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, yaptığı ödemeler için, borç ödemeden aciz belgesi sahiplerinin haklarına halef olacaktır. Alacaklıların, bu madde uyarınca yapılan ödemeleri aşan alacakları için genel hükümlerden doğan hakları saklıdır.

e- Kanunun geçici 2'nci maddesinin uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirlemeye ve gerekli düzenlemeleri yapmaya Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.

Bu çerçevede; 15/12/1999 tarihinde kabul edilen 4487 sayılı Kanun'un geçici 2'nci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu'nca hazırlanan ve 06/07/2001 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren yönetmelik çerçevesinde madde hükmündeki esaslar çerçevesinde ilgili iflas idareleri tarafından ödeme yapılacak olup konuya ilişkin olarak ilgili iflas idaresine başvurulması gerekmektedir.

 

2. Yatırımcılarla aracı kurumlar arasında ortaya çıkan ihtilaflar konusunda yatırımcılar tarafından izlenmesi gereken yol nedir?

Aracı kurumlarla yatırımcılar arasında meydana gelen ihtilaflarda, ihtilafın web sitemizde yer alan uyuşmazlıklar köşesindeki hususlara uygunluğuna göre, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Başkanlığı'na veya Kurulumuza başvurmaları mümkündür. İMKB'ye başvuru yolunun seçilmesi halinde İMKB tarafından alınacak karara karşı Kurulumuz nezdinde 10 gün içinde itiraz hakkı mevcuttur. Ayrıca ihtilaflarla ilgili olarak her zaman adli yargı yoluna başvurmak mümkündür.

 

3. Aracı kurumların menkul kıymet alım-satımlarında, belli bir tutarın altında veya üstündeki talimatları kabul etmemeleri yasal mıdır?

Bazı aracı kurumlar tarafından menkul kıymet alım-satım talimatlarının kabul edilmesi için, talimat veya portföy büyüklüğünün belli bir tutarı aşması istenmektedir. Konuyla ilgili düzenlemelerde, aracı kurumların menkul kıymet alım-satımlarında verilen talimatları kısmen veya tamamen kabul etmemelerinin mümkün olduğu; ancak bu durumun müşteriye veya temsilcisine derhal bildirilmesi gerektiği esası benimsenmiştir. Bu çerçevede, bazı aracı kurumlar tarafından talimat kabulü için limit belirlenmesi hususunun mevzuata aykırı bir yönü bulunmamaktadır.

 

4. Aracı kurumların kredili menkul kıymet işlemlerinde uyguladıkları kredi faiz oranları konusunda herhangi bir düzenleme var mıdır?

Kurulumuzun ilgili düzenlemelerinde, Kredili Menkul Kıymet İşlemleri Çerçeve Sözleşmesi'nde yer alması gereken asgari unsurlar arasında "Müşteri tarafından kullanılan kredinin tutarı, süresi, faizi ve faiz tahakkuk ve tahsil dönemlerine ilişkin esaslar"ın da bulunması gerektiği hükmü getirilmiştir. Bu çerçevede, aracı kurumlar tarafından kredili menkul kıymet işlemlerine uygulanan faizler, müşteri ile aracı kurum arasında imzalanan sözleşmeye göre belirlenmektedir.

 

5. Aracı kurumlar, kredili menkul kıymet işlemlerinde müşterinin sahip oldukları menkul kıymetleri müşterinin talimatı olmadan satabilirler mi?

Müşterilerin kredili menkul kıymet işlemlerinde aracı kurum nezdinde bulundurmaları gereken asgari özkaynak (kredili olarak satın alınacak menkul kıymetlerin cari piyasa değeri kadar nakit veya menkul kıymetin peşin olarak yatırılması) oranı vardır. Müşteriler kredili menkul kıymet işlemlerinde, başlangıçta asgari %50 oranında özkaynak yatırmak zorunda olup, kredili menkul kıymet işlemlerinin devamı esnasında da asgari %35 oranında özkaynak bulundurmak zorundadırlar.

Kredi Hesabındaki özkaynak oranı, menkul kıymetlerin cari piyasa değerinde oluşan değişiklikler sonucunda, korunması gereken oranın altına düştüğü takdirde, aracı kurumlar eksikliğin tespit edildiği gün itibariyle bu oranı nakit ve/veya menkul kıymet olarak tamamlamak üzere müşteriye bildirimde bulunmalıdır.

Tamamlama bildiriminin müşteriye yapıldığı andan itibaren özkaynağı iki iş gününü geçmemek üzere Kredili Menkul Kıymet İşlemleri Çerçeve Sözleşmesi'nde belirlenen süre içerisinde tamamlanmaması halinde, aracı kurum müşterinin menkul kıymetlerini satarak kredi hesabını kapatma yetkisine sahiptir.

 

6. Farklı aracı kurumlar ve bankalar arasında, uygulanan repo-ters repo faiz oranlarında farklılıklar olması normal midir?

Aracı kurum ve bankaların müşterileri ile yaptıkları repo ve ters repo işlemlerinde uyguladıkları faiz oranları konusunda Kurulumuzca herhangi bir kısıtlayıcı düzenleme yapılmamış, uygulanacak faizin taraflar arasında belirlenmesi esası benimsenmiştir. Bu çerçevede, repo-ters repo işlemlerinde uygulanan faiz oranları aracı kurum ve bankaların likidite durumları ve piyasa koşullarına bağlı olarak serbestçe belirlendiğinden, farklı aracı kurum ve bankalarda aynı dönemde farklı faiz oranı uygulanması mümkündür.

 


3- Yatırım Fonları İle İlgili Konular

1. Menkul Kıymet Yatırım Fonları hakkında sıkça sorulan sorular

Bkz. http://www.spk.gov.tr/indexpage.aspx?pageid=253

 

2. Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında sıkça sorulan sorular

Bkz. http://www.spk.gov.tr/indexpage.aspx?pageid=287

 

3. Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları hakkında sıkça sorulan sorular

Bkz. http://www.spk.gov.tr/indexpage.aspx?pageid=377

 

4. Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları hakkında sıkça sorulan sorular

Bkz. http://www.spk.gov.tr/indexpage.aspx?pageid=409

 


4- Eğitim ve İnsan Kaynakları İle İlgili Konular

1. Kurulda staj yapılabilir mi?

Kurulumuzda staj imkanı bulunmaktadır. Konuya ilişkin detaylı bilgi Kurulumuz internet sitesinde İnsan Kaynakları bölümünde Staj başlığı altında yer almaktadır.

 

2. Araştırma ve ödevler için Kurul'dan yardım talep edebilir mi?

Kurulumuzun, araştırma konusu olan ve ayrıca bir çalışma gerektiren özel bilgi taleplerini karşılaması mümkün bulunmamaktadır. Ancak, sermaye piyasaları üzerinde araştırma yapan kişilerin kullanımına sunulmak üzere; Kurulumuz yayınları üniversite kütüphanelerine gönderilmektedir. Ayrıca; Kurulumuzun http://www.spk.gov.tr/ adresindeki web sayfasından, sermaye piyasası verilerinin yer aldığı haftalık bültenlere, aylık istatistik bültenlerine ve "Yayınlar" başlığı altından, kitaplar, araştırma raporları ile faaliyet raporlarına ulaşılabilmektedir. Kurulumuz merkez binasında bulunan kütüphane de, mesai saatleri içerisinde, tüm araştırmacıların kullanımına açık bulunmaktadır.

 

3. Bilgilendirme ve Tanıtım toplantılarının amacı nedir?

Bilgilendirme ve tanıtım toplantılarının iki temel amacı bulunmaktadır. Bunlardan birincisi yatırımcıların sermaye piyasaları hakkında bilgilendirilmeleri, sahip oldukları sermaye piyasası araçlarının kendilerine ne gibi hak ve yükümlülükler getirdikleri konusunda bilgilendirmektir. Menkul kıymetlere yapılan yatırımlar o menkul kıymetlerin ihraç eden firmaların gelecekteki performanslarıyla yakından ilgilidir. Bu kıymetleri satın alan yatırımcılar ya şirketlere ortak olmakta ya da şirketlere borç vermektedirler. Bu nedenle yatırımcıların ihraçcı şirketler hakkında etraflı bilgiye sahip olmaların da, ve bu bilgileri sağlıklı değerlendirmelerin de büyük yarar bulunmaktadır. Yatırımcıların yatırım süreçlerinde nerelere dikkat etmeleri, şirketlerin kendilerini tanıttıkları ve yatırımcıların bilgiye dayalı karar vermesine yardımcı olacak izahname ve sirkülerleri nasıl kullanabilecekleri, nasıl menkul kıymet alıp satabilecekleri, bu alım satımlarda ise aracı kurum seçerken nelere dikkat etmeleri gibi hususlara değinilmektedir.

Toplantıların ikinci amacı ise şirketlerin gerek yatırımlarının gerekse işletme sermayelerinin finansmanında sermaye piyasası araçlarını nasıl kullanabilecekleri, bu araçların avantajlarına değinilmektedir. Menkul kıymetlerini halka arz ederek fon toplayan firmaların fon topladıkları yatırımcılara (hisse senedi alarak ortak olan veya borçlanma senedi alarak borç veren) ağlıklı karar vermelerinde kullanacakları bilgileri nasıl ve hangi ilkelere dayanarak (kamunun aydınlatılması ilkeleri) sunacakları, daha geniş anlamda kamuyu aydınlatma yükümlülükleri vurgulanmaya çalışılmaktadır.

 

4. Sermaye Piyasası Kurulunda kariyer imkanları nelerdir?

Sermaye Piyasası Kurulu ana faaliyetleri mesleğe özel yarışma sınavları giren meslek personeli eliyle yürütülmektedir. Meslek personeli olarak Kurulda görev yapabilmek amacıyla açılan meslek personeli yarışma sınavlarında başarılı olunması (sınavlar konusunda bu sitede insan kaynakları bölümüne bakılabilir) durumunda meslek personeli yardımcısı meslek içi eğitim programına alınmakta, yaklaşık 6 aylık bir programdan sonra kıdemli bir meslek personelinin yanında eğitimine devam edilmektedir. Meslek yardımcılığına başlamasından 1,5 yıl sonra raporlarını tek başına hazırlayabilme olanağı tanınmakta, bu aşamada üçüncü yıl sonundaki yeterlik sınavı için "yeterlik etüdü" hazırlamaya başlanmaktadır. Üçüncü yılın sonunda hem yazılı hem de sözlü sınavlardan başarıyla çıkılması halinde meslek personeli yardımcılığından meslek personeli (Uzman) kadrosuna atamaları yapılmaktadır.

Kurulumuz meslek personelinin yüksek lisans programlarına katılmaları desteklenmekte, kadro durumunun uygun olması durumunda meslek personeli yurt dışına eğitime gönderilmektedir.

 


5- Diğer Konular

1. Şikayetimi SPK'ya nasıl iletebilirim?

Kurulumuza herhangi bir konu ile şikayetinizi iletmenin en kolay ve en hızlı yolu Kurulumuz web sitesinde yer alan "Soru ve Şikayetleriniz" bölümünde yer alan standart formu doldurmanızdır. Söz konusu bölüm sizi yönlendirici bilgileri ve şikayetinizin işleme konulma prosedürü konusundaki bilgileri de içermektedir.

Eğer şikayetinizi elektronik ortamda iletmek istemiyorsanız, formun bir çıktısını alarak doldurmak veya uygun bir formatta hazırlayacağınız yazılı bir dilekçeyi Kurulumuzun web sitemizde yer alan iletişim adreslerine posta yoluyla veya faks çekmek suretiyle iletmeniz mümkündür.

 

2. Şikayet ve ihbarların sonuçlandırılma prosedürü nedir?

Yatırımcılardan gelen her türlü ihbar ve şikayet ilk önce Kurulumuz bünyesinde oluşturulan Yatırımcı Bilgilendirme Grubu tarafından değerlendirilmekte ve ön inceleme ile sonuçlandırılabilecek şikayetler konusunda yatırımcılar ivedilikle bilgilendirilmekte, daha ileri inceleme ve denetim gerektiren hususlar ilgili birimlere gönderilerek, inceleme ve denetim yapılmaktadır. İnceleme ve denetim sonucunda düzenlenen rapor Kurul Karar Organı'nda görüşülerek karara bağlanmakta ve alınan kararlardan gerekli görülenler Kurulumuz Haftalık Bülteni aracılığı ile kamuya duyurulmaktadır. Ayrıca denetim sonuçları ve alınan kararlar konusunda dilekçe sahiplerine yazılı olarak bilgi verilmektedir.

 

3. Kurulumuzca haklarında çağrı yükümlülüğü getirilen kişiler tarafından çağrıda bulunulmaması halinde, Kurulca uygulanacak müeyyideler ve çağrıdan yararlanacak pay sahiplerinin başvurabileceği kanuni yollar nelerdir?

Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn)'nun 16/A maddesinin ilk fıkrasına göre,

" Halka açık anonim ortaklıkların sermaye ve yönetiminde kontrolü sağlamak amacıyla pay sahiplerine çağrıda bulunarak hisse senedi toplama girişiminde bulunulmasına veya genel kurullarda oy hakkını kullanmak için vekalet istenmesinde veya ortaklığın pay dağılımının önemli ölçüde değişmesi sonucunu veren hisse senedi el değiştirmelerinde, sermaye artırımlarında, birleşme ve devirlerde, menkul kıymetlerin değerini etkileyebilecek önemli olay ve gelişmelerde Kurul, küçük pay sahiplerinin korunması ve kamunun aydınlatılmasını sağlamak amacıyla düzenlemeler yapar. "

Aynı şekilde SPKn. md. 22/i hükmünde de, " Halka açık anonim ortaklıkların genel kurullarında genel hükümler çerçevesinde vekaleten oy kullanılmasına ilişkin esasları belirlemek ve bu ortaklıklarda yönetim kontrolünün el değiştirmesine yol açacak oranda vekalet toplayan ya da pay iktisap edenlerin, diğer payları satın alma yükümlülüğüne ve azınlıktaki ortakların da kontrolü ele geçiren kişi veya gruba paylarını satma hakkına ilişkin düzenlemeleri yapmak " görev ve yetkisi Kurul'a tanınmıştır.

Kurul SPKn'nun kendisine vermiş olduğu bu yetkiye dayanarak, Seri: IV, No: 8 sayılı "Halka Açık Anonim Ortaklıkların Genel Kurullarında Vekaleten Oy Kullanılmasına, Çağrı Yoluyla Vekalet veya Hisse Senedi Toplanmasına İlişkin Esaslar Tebliği"ni yayımlamıştır. Anılan Tebliğin 17. maddesinde belirli şartların varlığı halinde ilgililere çağrı yoluyla hisse senedi toplanması yükümlülüğü getirilmiştir.

Ancak Seri: IV, No: 8 sayılı Tebliğ, zorunlu çağrı yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde, yükümlülüğü yerine getirmeyenlere karşı herhangi bir müeyyide öngörmemektedir. SPKn.'nun 47/A maddesinde ise " Bu kanuna dayanılarak yapılan düzenlemelere, belirlenen standart ve formlara ve Kurulca alınacak genel ve özel nitelikteki kararlara aykırı hareket ettiği tespit edilen gerçek ve tüzel kişiler hakkında gerekçesi belirtilmek suretiyle Kurul tarafından 2 milyar liradan 10 milyar liraya kadar para cezası verilir. " hükmü yer almaktadır. Bu durumda zorunlu çağrı yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere karşı, Kurulumuzca SPKn. md. 47/A uyarınca, idari para cezası uygulanması kanunun bir gereğidir.

Öte yandan zorunlu çağrı yükümlülüğünün hedef ortaklık pay sahiplerine karşı kanundan doğan bir borç olarak niteliğinde olduğu, dolayısıyla çağrı yükümlülüğünün yerine getirilmemesinin aynı zamanda, çağrıda bulunacak kişi veya grubun borçlar hukuku anlamında temerrüde düşmesi anlamına geldiği, bu çerçevede hedef ortaklık pay sahiplerinin, çağrıda bulunacak kişi veya gruba karşı, BK md. 101 vd. hükümleri uyarınca anılan yükümlülüğün aynen ifasını talep hakkını haiz olduklarını belirtmek gerekir. Nitekim benzer olaylarda Kurulumuzca çağrıdan yararlanacak pay sahiplerine, çağrıda bulunma yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere karşı BK md. 101 uyarınca aynen ifa davası açabilecekleri hususunda gerekli bilgilendirmeler yapılmıştır.

 

4. Alınan Kurul kararlarını nereden öğrenebilirim?

Kurulumuzca alınan kararlardan gerekli görülenlerin yer aldığı Kurulumuz Haftalık Bülteni Kurulumuzun web sitesinde yayınlanmaktadır.

 

5. İçeriden Öğrenenlerin Ticareti (Insider Trading) nedir?

İçeriden öğrenenlerin ticareti Sermaye Piyasası Kanunu'nun "Cezai Sorumluluk" Başlıklı 47/A-1 maddesinde aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır.

"Sermaye Piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış bilgileri kendisine veya üçüncü kişilere menfaat sağlamak amacıyla kullanarak, sermaye piyasasında işlem yapanlar arasındaki fırsat eşitliğini bozacak şekilde mameleki yarar sağlamak veya bir zararı bertaraf etmek içerden öğrenenlerin ticaretidir..."

 

6. Manipülasyon nedir, korunma yolları nelerdir?

Hisse senetlerinde manipülasyona ilişkin Kurulumuzca hazırlanan rehber Kurulumuz web sitesinin Yatırımcı Köşesi bölümünde yer almakta olup, manipülasyona ilişkin her türlü özet bilgiye buradan ulaşmak mümkündür.

 

7. İnternet üzerinden yapılan yorum ve tavsiyeler ile ilgili olarak Sermaye Piyasası Kurulunun denetim faaliyetleri nelerdir?

Sermaye piyasalarında yatırım danışmanlığı Sermaye Piyasası Kurulundan yatırım danışmanlığı yetki belgesi alan aracı kurumlar, mevduat kabul etmeyen bankalar ve portföy yönetim şirketleri tarafından yapılabilmektedir. Diğer kurum ya da şahısların yatırım danışmanlığı yapmaları yürürlükteki düzenlemeler kapsamında kesinlikle mümkün değildir. Yetki belgesi olmadan yatırım danışmanlığı yapmak 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasını ve elde edilen menfaatin üç katından az olmamak üzere para cezasını gerektiren bir suçtur. Bu nedenle, internet üzerinden yorum ve tavsiyelerde bulunulması, sermaye piyasalarında yatırım danışmanlığı faaliyeti kapsamına girdiği takdirde suç olmaktadır.

Ayrıca Sermaye Piyasası Kanunu'nun 47'nci maddesinin A-3 bendi uyarınca sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek yalan, yanlış, yanıltıcı, mesnetsiz bilgi vermek, haber yaymak ve yorum yapmak suç olarak sayılmıştır. İnternet sitelerinde yayınlanan yorum ve tavsiyelerin içeriği bu yönüyle de Sermaye Piyasası Kurulunca incelenmektedir.

İnternet sitelerinde yaygın bir şekilde hisse senetlerine ilişkin olarak yorum ve tavsiyelerde bulunulduğu görülmektedir. Site sahiplerinin ve forum yöneticilerinin de site ve forumlarında yapılan yorumların yönlendirici nitelikte olmaması hususunda gereken dikkat ve özeni göstermeleri gerekmektedir.

Bununla birlikte, internet sitelerinde yer alan yorum ve tavsiyeler ile ilgili mağduriyetlerin oluşmaması için yatırımcıların;

(1) Sanal ortamda yer alan bilgi, yorum, görüş ve önerilere dayanarak işlem yapmaktan kaçınmaları,

(2) Kendisini yatırım uzmanı olarak göstermeye çalışan yetkisiz şahıs, şirket, internet sitesi ya da forumlar tarafından yapılan yorum, tavsiye ve iddialara inanmamaları,

(3) Zarara uğramamak için gerekli basiret, dikkat ve özeni göstermeleri, sanal ortamdaki dedikodu ve yorumlara güvenerek işlem yapmaları durumunda uğradıkları zararı tazmin etmeleri imkânının bulunmadığı,

(4) Yatırım tavsiyelerini sadece yatırım danışmanlığı yetki belgesine sahip olan kurumlardan almaları,

(5) Yatırım kararlarını yatırım danışmanlığı yetki belgesine sahip aracı kuruluşlar veya diğer piyasa profesyonelleri tarafından yapılmış analiz ve araştırmaları değerlendirerek vermeleri,

gerekmektedir.

 

8. Foreks işlemleri ile ilgili olarak Sermaye Piyasası Kurulunun yetkisi var mıdır?

Sermaye Piyasası Kurulunun görev alanı Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn.) aracılığı ile düzenlenmiş olup; sermaye piyasası faaliyetleri ve kurumları, sermaye piyasalarında gerçekleşen iş ve eylemler ile sermaye piyasası araçları SPKn'nunda yer almaktadır. SPKn.'nun 3. maddesinde sermaye piyasası araçları düzenlenmiş olup, aynı maddede nukut (nakit para) ile çek, poliçe, bono ile mevduat sertifikalarının sermaye piyasası aracı olmadığı açıkça ifade edilmiştir. Bu çerçevede yürürlükte bulunan SPKn. uyarınca foreks piyasaları (para birimlerinin değişim piyasası) Sermaye Piyasası Kurulunun düzenleme ve denetim görev alanı kapsamında bulunmamaktadır.

 

 

Geri Bildirim