Yatırımcı Tazmin Merkezi
Printer Friendly

Hukuki Dayanak

06.12.2012 tarih ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun (Kanun) 82 nci maddesinde yatırım kuruluşlarının sermaye piyasası faaliyetinden kaynaklanan nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğinin veya kısa sürede yerine getiremeyeceğinin tespit edilmesi halinde SPK’nın tazmin kararı alacağı düzenlenmiş olup, Kanun’un 83 üncü maddesi ile yatırımcıların Kanun’daki şartlar çerçevesinde tazmini amacıyla kamu tüzel kişiliğini haiz Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) kurulmuştur.

Kanun’un 83 ve 85 inci maddelerinde ise YTM ve tazmin süreciyle ilgili çeşitli belirlemelerin yapılması SPK’ya veya SPK tarafından yapılacak düzenlemelere bırakılmıştır. YTM’nin organizasyon ve yönetimine ilişkin usul ve esasları düzenleyen “Yatırımcı Tazmin Merkezine İlişkin Yönetmelik” (Yönetmelik) ise 06/06/2013 tarihli ve 28669 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

YTM’nin Amacı

YTM, özellikle küçük yatırımcıların yatırım kuruluşlarının mali durumlarının bozulması nedeniyle zarara uğramalarının önlenmesi, yatırımcıların yatırım kuruluşlarından kaynaklanan risklere karşı korunması ve bu sayede sermaye piyasalarına olan güvenin arttırılması amacıyla kurulmuştur.

YTM’nin Yönetimi

YTM, SPK tarafından çıkarılan Yönetmelik çerçevesinde SPK tarafından idare ve temsil olunur. YTM tarafından yürütülecek iş ve işlemlerin SPK personeli ve bu iş için istihdam edilecek personel tarafından yerine getirilmesi esastır.

Tazminin Kapsamı

Tazminin kapsamını, yatırımcılara ait olan ve yatırım hizmeti ve faaliyeti veya yan hizmetler ile bağlantılı olarak yatırım kuruluşu tarafından yatırımcı adına saklanan veya yönetilen nakit ödeme veya sermaye piyasası araçlarının teslim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden kaynaklanan talepler oluşturur. Yatırımcıları tazmin kararı verilen kuruluşların yatırımcıları, bu madde kapsamında tazmin talep etme hakkına sahiptir.

Yatırımcıların yatırım danışmanlığı veya piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararları tazmin kapsamında değildir. Kanun’un 106 ncı ve 107 nci maddelerde yer alan suçlardan veya suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçundan mahkûm olan yatırımcılara ait talepler, söz konusu eylemlerle ilgili alacaklarla sınırlı olmak üzere, tazmin kapsamı dışındadır.

Hak sahibi her bir yatırımcıya ödenecek azami tazmin tutarı yüz bin Türk Lirasıdır. Bu tutar 01.01.2014 tarihinden itibaren her yıl ilan edilen yeniden değerleme katsayısı oranında artırılır. SPK’nın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından toplam tazmin tutarı beş katına kadar artırılabilir. Bu sınır, hesap sayısı, türü ve para birimine bakılmaksızın, bir yatırımcının aynı kuruluştan olan taleplerinin tümünü kapsar.

YTM’nin Gelirleri

YTM’nin gelirleri; yatırım kuruluşlarının yatıracağı giriş aidatları, yıllık aidatlar ve ek aidatlar, Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının %50’si, YTM malvarlığının getirisi, Kanun’un 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesince YTM’ye intikal eden sermaye piyasası araçlarının satışından elde edilen gelirler, Kanun’un 83 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında zaman aşımına uğraması üzerine YTM’ye aktarılan her türlü emanet ve alacaklar ve diğer gelirlerden oluşur.

Bütün yatırım kuruluşlarının YTM’ye katılması zorunludur. Kanun yıllık aidatların belirlenmesinde SPK'ya, yatırım kuruluşlarının tür ve risk durumlarına göre farklı oranlar uygulama yetkisini tanımıştır. Bu doğrultuda yatırım kuruluşlarının risk durumlarına göre gruplandırılmasına ve farklı oranlarda aidat alınmasına dayanan bir anlayış benimsenmiştir. Yatırım kuruluşlarının YTM’ye katılımlarına, bunların giriş aidatı, yıllık aidat ve ek aidat ödeme zorunluluklarına ilişkin usul ve esaslar SPK tarafından çıkarılan Yönetmelikle belirlenmiştir.

YTM’nin Gözetimi ve Denetimi

YTM tarafından, YTM malvarlığının türleri itibariyle ayrıntılı dökümü ile yatırımcıları tazmin edilmekte olan veya tasfiyesi yürütülmekte olan yatırım kuruluşları ve yapılan tahsilât ve ödemeler hakkında üçer aylık dönemler itibariyle bir rapor hazırlanarak, izleyen dönemin 5 inci iş günü sonuna kadar SPK’ya iletilir. Ayrıca YTM, yıllık mali tabloları ile hesap dönemine ilişkin faaliyetlerini ve sonraki dönem hakkında görüş ve önerileri ile alınması gereken önlemleri içeren bir faaliyet raporunu düzenleyerek takip eden yılın mart ayı sonuna kadar SPK’ya gönderir.

Diğer taraftan YTM, Sayıştay denetimine de tabidir.

    



Geri Bildirim