SPK TARAFINDAN “SERMAYE PİYASALARI BİLGİ VE FARKINDALIK ARAŞTIRMASI” YAPILDI
 
 
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından 2011 yılında üniversite öğrencileri ve ev hanımlarına yönelik düzenlenen seminerler ile eş zamanlı olarak  “Sermaye Piyasaları Bilgi ve Farkındalık Araştırması” gerçekleştirildi.

Kurulumuz tarafından yatırımcıların ve sermaye piyasasıyla ilgili diğer tüm kesimlerin mevzuat ve uygulamalar hakkında bilgi ihtiyaçlarının karşılanması ve bilgi edinmede karşılaştıkları güçlüklerin tespiti ve giderilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu çerçevede, bireylerle kurumların birikimlerini sermaye piyasalarına daha fazla yönlendirmesi, sermaye piyasasında fon arzının sağlanabilmesi amacıyla toplumda sermaye piyasası kültürünün oluşması, sermaye piyasalarında güvenin ve farkındalığın artırılması diğer bir ifade ile “Finansal Okuryazarlığın Artırılması”na yönelik, belirlenmiş farklı hedef kitlelere ihtiyaçları ve donanımları gözetilerek, uygun iletişim kanalları aracılığıyla bilgilendirme yapılması ve farkındalığı artırıcı tedbirlerin alınması yönünde çalışmalar yapılmaktadır.

Bu çalışmalar çerçevesinde Kurulumuz öncülüğünde, Ekim 2010 tarihinde sermaye piyasaları ile ilgili finansal ürün ve kavramların daha iyi anlaşılması amacıyla bir “Finansal Eğitim Projesi” başlatılmıştır. Çalışmanın hedef kitlesi genel kamuoyu olmakla birlikte okul çağındaki çocuklara, kadınlara, üniversite öğrencilerine, kamu ve özel sektör çalışanlarına ağırlık verilmektedir.

Bu amaçla, üniversite öğrencilerine ve kadınlara yönelik sermaye piyasaları konusunda eğitim seminerleri düzenlenmiş; söz konusu seminerlerde, Kurulumuz uzmanları tarafından hazırlanan anketler kanalıyla, Finansal Eğitim Ulusal Stratejisinin hazırlık çalışmalarına katkıda bulunmak üzere bu iki hedef kitlenin farkındalık düzeylerinin ve ihtiyaçlarının tespit edilmesi amaçlanmıştır.

Araştırma, anket formlarının, 25 Şubat-24 Mayıs 2011 tarihleri arasında düzenlenen seminerlerde katılımcılara dağıt-topla tekniğiyle uygulanması suretiyle gerçekleştirilmiştir. Bu anket formları ise Avrupa Birliği Fonundan desteklenen bir araştırma raporu olarak değerlendirilmiştir. Raporun tümüne ise buradan ulaşılabilir.

Üniversite öğrencileri üzerinde yapılan araştırmada;
Toplam 25 üniversiteden 3 bin 625 öğrenciye 6 konu başlığı altında finansal konularda bilgi ve farkındalık düzeyini ölçen sorular yöneltilmiştir. Alınan sonuçlara göre;
  • Sermaye piyasalarına yönelik kavramlar hakkında bilgi ve farkındalık düzeyini ölçmek üzere sorulan 59 kavram arasında farkındalığın en yüksek olduğu kavram “risk” tir. Üniversite öğrencilerinin en az %98’i “risk” diye bir kavramı bilmekte ve %74’ü de risk hakkında kendini bilgili kabul etmektedir. Borsa ve şirketlere yönelik kavramlar teknikleştikçe, farkındalık ve bilgi seviyesi de düşmektedir. Farkındalığın (%46) ve bilgi seviyesinin (%7) en düşük olduğu konu ise “tedrici tasfiye” dir.
  •  
  • Araçlara yönelik bilgi ve farkındalık düzeyini ölçmek üzere sorulan 19 araç arasında; farkındalığın en yüksek olduğu finansal araç “hisse senedi”dir. Hisse senedi kavramı ile ilgili kendini bilgili hissedenlere bakıldığında ise bu oran %61’e düşmektedir. farkındalığın (%57) ve bilgi (%9) seviyesinin en düşük olduğu konu ise “aracı kurum varantları”dır.
  •  
  • Kurumlara yönelik bilgi ve farkındalığı ölçmek üzere sorulan 12 kurum arasında farkındalığın en yüksek olduğu kurum %96 ile İMKB’dir. Bu kurumu %95 ile SPK takip etmektedir. Bilinirliği en düşük kurum ise %4 ile “Değerleme Uzmanları Birliği” dir.
  •  
  • Lisanslara yönelik bilgi ve farkındalığı ölçmek üzere sorulan 7 lisans arasında “Kredi Derecelendirme Lisansı” ve “Gayrimenkul Değerleme Uzmanlığı” %75 ile farkındalığın en yüksek olduğu iki lisanstır. “Kurumsal Yönetim Derecelendirme uzmanlığı” %4 bilgi seviyesi ile lisanslar arasında en düşük çıkanıdır.
  •  
  • Diğer konular arasında bilgi ve farkındalığa yönelik sorulan 12 konudan farkındalığın en yüksek olduğu alan %89 ile “Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı” dır. Bu konu hakkında kendini bilgili hissedenlerin oranı ise %31’de kalmaktadır. En düşük farkındalık ise %59 ile “Varlık Yönetim Şirketi”dir. “Varlık Yönetim Şirketi” hakkında kendini bilgili hissedenlerin oranı ise ancak %5’i bulmaktadır.
  •  
  • Finansal bilgiye erişimde tercih edilen kaynaklar arasında ise %72 ile internet en ön sırada gelmektedir.
Ev hanımları üzerinde yapılan araştırmada;
Ankara ve İstanbul’da düzenlenen toplam 16 hanımlar lokali seminerinde 509 kadına, temel finansal konular hakkında farkındalık ve bilinç seviyelerini ölçmeye yönelik sorular yöneltilmiştir.
Alınan sonuçlara göre;
  • Kadınların %80’i bütçe planlaması, %37’si tasarruf yapmakta; tasarruf yapanların %40’ı ise birikimlerini finansal piyasalara yönlendirmektedir.
  •  
  • Ankete katılan kadınlar arasında kredi kartı kullanım oranı %71 iken, borçların geri ödenmesi konusundaki bilinçlilik oranı %57 çıkmıştır.
  •  
  • Gelirde beklenmedik düşüşler gerçekleşmesi ve işsiz kalınması durumunda hangi haklara sahip olduklarını bilenlerin oranı %25’dir.
  •  
  • Sonuçlara göre, sermaye piyasasının yapısı ve içeriği konusunda yeterli bilgi sahibi olanların oranı %11’dir. Bu alanda bilgi seviyesi hemen her kesim için oldukça düşüktür. Yüksekokul mezunları arasında dahi bu oran %14’ü geçmemektedir.
  •  
  • Sermaye piyasası araçlarına yatırım yaptığını söyleyenlerin oranı %32’dir. Görüşü alınan kadınlar, sermaye piyasalarındaki yatırım araçları ile ilgili bilgiyi %37 ile birinci sırada “banka ve aracı kurumlardan” almayı tercih edeceklerini belirtmektedir. İnternet kullanım oranının kadınlar arasında düşük olması nedeniyle “internet” tercihi %18 ile üçüncü sırada çıkmıştır.
  •  
  • Altın ise %46 ile kadınların birinci sırada güvendikleri yatırım aracıdır.
 
Kamuoyunun bilgisine sunulur.