Kurulumuzca düzenlenen menkul kıymetleştirme araçlarının başında Varlığa Dayalı Menkul Kıymetler (VDMK) gelmektedir. 2007 yılında, ülkemizde modern bir konut finansmanı sisteminin kurulmasına yönelik olarak Kurulumuz nezdinde yapılan çalışmalar kapsamında, Sermaye Piyasası Kanunu'nda yapılan değişiklikle Seri:III No:14 sayılı Tebliğ'in dayanak maddesi olan 13/A maddesi değiştirilmiş, SPKn'na eklenen 38/C maddesi ile varlığa dayalı menkul kıymetler farklı bir yapı ile mevzuatımıza kazandırılmıştır. 2007 yılındaki kanun değişikliği ile varlığa dayalı menkul kıymetler açısından getirilen en önemli değişiklik, söz konusu menkul kıymetlerin bilanço dışı bir enstrüman olarak tasarlanması ve sadece varlık finansmanı fonu tarafından ihraç edilebilmesine imkan tanınmasıdır.

Uluslar arası sermaye piyasalarında "riskli ipotekli krediler" ve bunlara dayalı olarak ihraç edilen enstrümanlar üzerinde oluşan ve diğer varlık sınıflarına sirayet eden finansal kriz ve bu finansal krizin etkileri Kurulumuzca hassasiyetle izlenmektedir. Dünyada menkul kıymetleştirme alanında yaşanan bu krizin, ülkemizde oluşturulmaya çalışılan varlığa dayalı menkul kıymetler piyasasında meydana gelmemesi için, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 38/C maddesi uyarınca hazırlanan Varlık Finansmanı Fonları ve Varlığa Dayalı Menkul Kıymetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğde bazı kurumsal unsurlar ve çeşitli tedbirler öngörülmüştür. Menkul kıymetleştirme alanında incelenen çeşitli uluslararası düzenlemeler ve gelişmeler çerçevesinde Kurulumuzca çeşitli alternatif düzenlemeler üzerinde durulmuş olup, yatırımcıların korunması açısından kurumsal yönetim ilkelerinin uygulamaya konulduğu, menkul kıymetleştirmeye ilişkin fonksiyonların farklı kurumlara dağıtıldığı bir yapı üzerinde karar kılınmıştır.

Fonun en az biri bağımsız üye olmak üzere 3 kişilik bir Fon Kurulu tarafından yönetilmesi, iç kontrol sisteminin oluşturulması ve faaliyetlerin bir Fon denetçisi tarafından denetlenmesi, VDMK ihracına ilişkin fonksiyonların hizmet sağlayıcı, Fon operasyon sorumlusu, saklayıcı ve bağımsız denetim kuruluşu gibi uzmanlaşmış kurumlara delege edilmesi, yatırımcıların korunmasını teminen Fonun kurumsal yönetim ilkelerine uygun olarak şeffaf biçimde yönetilmesi amacıyla Tebliğ ile getirilmiş yapısal unsurlardır. Bu unsurlara ilişkin olarak uluslar arası sermaye piyasalarında meydana gelen gelişmeler ve düzenlemeler Kurulumuzca takip edilmektedir.

Hazırlanan Tebliğ uyarınca, Varlık Finansmanı Fonlarının portföylerine, ipotekli konut kredileri haricindeki tüketici kredileri ile ipotekli krediler, motorlu kara taşıtları için verilen krediler, proje finansmanı ve kurumsal krediler, finansal kiralama sözleşmelerinden kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın gayrimenkul satışından kaynaklanan alacakları devralınabilmekte ve bu alacaklar karşılığında VDMK ihraç edilebilmektedir. Özellikle düzenleyici ve denetleyici otoritelerin kontrolü altında bulunan finansal kuruluşlarca oluşturulan varlıkların fon portföyüne alınması uygun görülmüş olup, varlığa dayalı menkul kıymetler piyasasının gelişmesi ile birlikte bu varlıkların kapsamının genişletilmesi mümkün bulunmaktadır. Sermaye Piyasası Kurulu söz konusu varlıkları belirlemek konusunda yetkilidir.

Varlığa dayalı menkul kıymet piyasasının oluşturulması aşamasında, Varlık Finansmanı Fonu oluşturmaya yetkili "Kurucular", faaliyetleri düzenleyici ve denetleyici otoritelerce kontrol edilen finansal kuruluşlarla sınırlı tutulmuştur. Bu finansal kuruluşlar bankalar, finansal kiralama ve finansman şirketleri, ipotek finansmanı kuruluşları ve aracı kurumlardan oluşmaktadır.

Fonun finansal tabloları ile hizmet sağlayıcının faaliyetlerinin yılda bir kez Kurulumuzun sermaye piyasasında bağımsız denetime yetkili kuruluşlar listesinde yer alan bir bağımsız denetim kuruluşu tarafından denetlenmesi zorunludur. Ayrıca altı aylık dönemlerde fon varlıklarının mevcudiyetinin korunduğuna dair bir rapor hazırlanması zorunludur. Böylece yatırımcılar açısından özel önem arz eden hizmet sağlayıcının performansı ve Fon portföyünün mali durumu, Fonun iç kontrol sisteminin yanısıra bağımsız bir kuruluş tarafından da incelenerek, yatırımcılara raporlanacaktır. Tebliğ gereği VDMK sahiplerine belirli dönemler itibarıyla varlıklara ilişkin bilgi verilmesi zorunludur.

VDMK'lar nitelikli yatırımcılara tahsisli olarak satılabileceği gibi, yatırımcılara halka arz da edilebilecektir. Halka arz edilmesi durumunda Kurulumuzca onaylanmış izahname ve sirkülerin yayımlanması zorunludur. İzahname ve sirkülerin içeriği Kurulca belirlenecek olup, bu sayede izahname ve sirküler standartlarının yatırımcıların ihtiyaçları doğrultusunda hızlı biçimde revize edilmesi mümkün olacaktır. Ayrıca ilgili borsa tarafından uygun görmesi durumunda halka arz edilen VDMK'lar borsada işlem görebilecektir.

Halka arz edilecek VDMK'ların en az bir yetkili derecelendirme kuruluşu tarafından derecelendirilmesi ve derecelendirme notuna izahname ve sirküler ile diğer bilgilendirme dokümanlarında yer verilmesi Tebliğ gereği zorunludur.

Söz konusu Tebliğ metni için tıklayınız.